Με ομιλία του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας κ. Ιωάννη, χαιρετισμούς, μεταξύ αυτών πρώτος του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου, και εισηγήσεις άρχισε και βρίσκεται σε εξέλιξη στα Τίρανα το 1ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο για τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο (με αφορμή τη συμπλήρωση ενός έτους από το θάνατό του), το οποίο θα ολοκληρωθεί το Σάββατο, ενώ την Κυριακή 25 Ιανουαρίου 2026, ημέρα του θανάτου του, θα τελεστεί πολυαρχιερατικό συλλείτουργο και μνημόσυνο στον καθεδρικό ναό Τιράνων.
Μιλώντας για τον προκάτοχό του ο κ. Ιωάννης τόνισε ότι “μπορώ να σας πω με απόλυτη πεποίθηση ότι δεν γνωρίζω κανέναν άλλο άνθρωπο που να έχει δώσει σε αυτή τη χώρα περισσότερα, χωρίς να ζητήσει τίποτα και χωρίς να λάβει τίποτα. Τιμώντας το έργο του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου, αυτού του σπουδαίου ανθρώπου, τιμούμε τους εαυτούς μας, την Εκκλησία μας και τη χώρα μας “.
Αφού επεσήμανε ότι δεν είναι μόνο μελετητής της θεολογίας του, αλλά υπήρξε και άμεσος συνεργάτης και μάρτυρας (με την έννοια της μαρτυρίας) στην προσπάθειά του, τριάντα και πλέον χρόνια, για την αναγέννηση της Εκκλησίας της Αλβανίας, αναφέρθηκε σε φάσεις της δράσης του, η οποία ξεκίνησε από την Ελλάδα, επεκτάθηκε στην Αφρική και κατέληξε στην Αλβανία με σκοπό την ιεραποστολική αφύπνιση.
Σημείωσε πως η θέση του Αναστασίου ότι «πάντες ας είμεθα πάντοτε διάκονοι» δεν είναι απλώς μια ηθική επιταγή, αλλά ένας ριζικός επαναπροσδιορισμός της Ορθόδοξης εκκλησιολογίας” και παρατήρησε πως ο Αναστάσιος εξήγησε με σαφήνεια ότι “σε μια πλήρως εκκοσμικευμένη παγκοσμιοποίηση, δημιουργούνται ισχυρά κίνητρα για διχασμό και απομόνωση: Αντί για μεμονωμένα άτομα, υπάρχουν μόνο αριθμοί. Η καύχηση για τη δύναμη της τεχνολογίας συνοδεύεται σε ατομικό επίπεδο από ένα αίσθημα αδυναμίας και υπαρξιακού άγχους. Γίνεται λόγος για γενική ελευθερία και βιώνεται η έλλειψη ατομικής ελευθερίας”.
Έκανε αναφορά στην ανάσταση από τα θεμέλια της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αλβανίας από τον Αναστάσιο, λέγοντας ότι “ήταν ένα γιγάντιο εγχείρημα, το οποίο στις αρχές του φαινόταν σχεδόν αδύνατο. Αλλά αυτό που επιτεύχθηκε δεν ήταν απλώς μια ανάσταση στα προηγούμενα όρια, αλλά μια αναδιάταξη της Εκκλησίας σε ένα πολύ υψηλότερο και πολύ ευρύτερο επίπεδο. Τα εμπειρικά δεδομένα είναι εντυπωσιακά και μαρτυρούν ένα εξαιρετικό έργο”.
Αφού κατέγραψε με στοιχεία πτυχές του οικοδομικού και φιλανθρωπικού έργου που συντελέστηκε από τον Αναστάσιο στην Αλβανία, εστίασε στον αγώνα του να δώσει ένα σωστό πνεύμα μέσα στην Εκκλησία, κάτι που ήταν πάντα προτεραιότητά του. Γιατί, “για αυτόν, τα κτίρια δεν ήταν αυτοσκοπός, αλλά μόνο ένα μέσο για να υλοποιηθεί το σωτήριο έργο της Εκκλησίας. Χτίστηκαν για τους ανθρώπους και στην υπηρεσία τους. Το δημόσιο και ιδιωτικό του κήρυγμα ήταν πάντα η αγάπη και ο σεβασμός για κάθε άνθρωπο. Έχει διαδώσει μέσα στην Εκκλησία ένα πνεύμα συμφιλίωσης και συγχώρεσης. Όλοι εμείς που ήμασταν κοντά του κατά τη διάρκεια αυτών των χρονών είμαστε μάρτυρες αυτού. Η χώρα μας χρειάζεται αυτό το πνεύμα. Όλος ο κόσμος χρειάζεται αυτό το πνεύμα, γιατί μόνο σε αυτό το θεϊκό θεμέλιο μπορεί να οικοδομηθεί μια σωστή σχέση μεταξύ των ανθρώπων”.
Είπε ακόμη για “τον σημαντικό του ρόλο στον διαθρησκευτικό διάλογο , ειδικά με το Ισλάμ, με το οποίο βρισκόμαστε σε επαφή εδώ και αιώνες. Η συμβολή του γίνεται ακόμη πιο μεγάλη, καθώς εξόπλισε και υποστήριξε αυτό το διάλογο με θεολογικό περιεχόμενο. Τέτοιες φωνές δεν είναι πολλές. Η διάσημη φράση του: «Το λάδι της θρησκείας δεν πρέπει να χρησιμοποιείται από καμία πλευρά για να πυροδοτεί συγκρούσεις, αλλά για να θεραπεύει πληγές και να ηρεμεί καρδιές», δεν είναι απλώς μια ποιητική μεταφορά, αλλά η σύνθεση ενός θεολογικού προγράμματος. Αυτά τα λόγια όχι μόνο είναι γνωστά σε όλους, αλλά έχουν ήδη γίνει το κεντρικό μοτίβο όταν μιλάμε για τον ρόλο της θρησκείας στον συγκρουσιακό κόσμο στον οποίο ζούμε”.
Ο επίλογός του συναισθηματικός, αλλά και ρεαλιστικός για τον Αναστάσιο: “Όσο περισσότερος καιρός περνάει, τόσο πιο ξεκάθαρο γίνεται το μεγαλείο του έργου του. Συχνά αναρωτιέμαι και θαυμάζω – και όχι μόνο εγώ αλλά και πολλοί άλλοι – πώς μπόρεσε να ολοκληρώσει ένα έργο αυτών των διαστάσεων. Ως απάντηση, μπορούμε να έχουμε μόνο αυτό: μια μεγάλη πίστη και μια μεγάλη αγάπη για τον Θεό και τους ανθρώπους, ένα εξαιρετικό ταλέντο και μια μεγάλη χάρη από τον Θεό. Έδωσε στην Εκκλησία μας όλα όσα είχε: όλο τον πνευματικό και διανοητικό του πλούτο, τη γνώση και τη σοφία, την ώριμη και καθαρή σκέψη”.
Και κατέληξε: ” Όπως ο ίδιος μας έχει πει συχνά: «Δεν θέλω θαυμαστές, αλλά συνεργάτες». Έτσι κι εμείς δεν πρέπει να σταθούμε στο να θαυμάζουμε τη ζωή και το έργο του, αλλά και να τον ακολουθούμε, γινόμενοι συνεργάτες του στο σωτήριο έργο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μέσω της Εκκλησίας Του”.
ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΒΑΘΡΟΛΟΜΑΙΟΣ: Η κληρονομιά του Αναστασίου κάλεσμα για το παρόν και το μέλλον
Στο μήνυμα που απέστειλε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος αφού κάνει λόγο για το εκκλησιαστικό ήθος και το ιεραποστολικό όραμα του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου που συνοψίζονται με σαφήνεια στη θεματική του Συνεδρίου, λέγει, μεταξύ άλλων, ότι στην προσωπικότητά του ο ευαγγελισμός δεν χωρίστηκε ποτέ από την ταπεινότητα, τον διάλογο και την αγάπη.
Και σημειώνει ότι για την αντιμετώπιση των ζωτικών θεμάτων της διαχριστιανικής και διαθρησκευτικής συνεργασίας είναι φωτεινό το παράδειγμα της Αλβανίας, όπου η Εκκλησία, αναγεννημένη από την καταστροφή, προσέφερε μια πειστική πρόταση πίστης, συμφιλίωσης και ειρηνικής συνύπαρξης. Έτσι η κληρονομιά του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου συνεχίζει να μιλάει όχι ως μνήμη κλειδωμένη στο παρελθόν, αλλά ως κάλεσμα στο παρόν και στο μέλλον της Εκκλησίας.
Αναφέρει τέλος ότι η συμμετοχή νέων ακαδημαϊκών και θεολόγων σε αυτή την αξιόλογη προσπάθεια προσφέρει ένα φάρο ελπίδας, διασφαλίζοντας ότι η πνευματική και δογματική κληρονομιά θα μελετάται και θα μεταδίδεται ορθά. Τέτοια πνευματική δέσμευση, όταν έχει τις ρίζες της στην εκκλησιαστική συνείδηση, εξυπηρετεί όχι μόνο την ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά και τη ζωή και την αποστολή της ίδιας της Εκκλησίας.
Εύχεται, τέλος, τα συμπεράσματα του Συνεδρίου να είναι καρποφόρα και να συμβάλλουν στην ενίσχυση της θεολογικής κατανόησης, του αλληλοσεβασμού και να μαρτυρούν κοινούς χριστιανούς στον σύγχρονο κόσμο.
ΗΓΕΤΗΣ ΤΩΝ ΜΕΚΤΑΣΗΔΩΝ: Ο Αναστάσιος έζησε την πίστη ως ευθύνη
Ιδιαίτερα επαινετικά και θαυμαστικά ήταν τα λόγια για τον Αναστάσιο του Επικεφαλής του Διαθρησκειακού Συμβουλίου Αλβανίας και ηγέτη των Μπεκτασήδων Εντμόντ Μπραχίμαϊ, που είπε, μεταξύ άλλων, ότι ο αλησμόνητος Αρχιεπίσκοπος “έζησε την πίστη ως ευθύνη προς την κοινωνία και κατανόησε τη γνώση ως εργαλείο για την οικοδόμηση γεφυρών μεταξύ ανθρώπων, πολιτισμών και θρησκειών. Κατέθετε ότι η θρησκεία, όταν ασκείται με σοφία και ταπεινότητα, γίνεται μια ισχυρή δύναμη για ειρήνη και κατανόηση. Πίστευε ότι η θρησκευτική συνύπαρξη είναι παγκόσμια αξία και κοινή ευθύνη, ειδικά σε έναν κόσμο που αντιμετωπίζει διχασμό, συγκρούσεις και αβεβαιότητα. Η συνεργασία μας βασίστηκε στον αμοιβαίο σεβασμό, στην αμοιβαία ακρόαση και στην πεποίθηση ότι η ειρήνη οικοδομείται μέσω κοινής δράσης”.
Υποστήριξε ότι ο Αναστάσιος ήταν ένας ηγέτης που μίλησε με ωριμότητα και ενήργησε υπεύθυνα. Σε δύσκολες στιγμές ήταν ένας παράγοντας ηρεμίας, σε περιόδους αλλαγής ένα ηθικό σημείο αναφοράς.
Και θυμήθηκε την τελευταία συνάντησή τους: “Με τον Αρχιεπίσκοπο είχαμε έναν αδελφικό, ανθρώπινο διάλογο πλούσιο σε σοφία και πνευματική εμπειρία,που αντικατοπτρίζει το βάθος του ως ηγέτη. Κατά τη διάρκεια αυτής της σημαντικής συζήτησης, μιλήσαμε για βασικά διαθρησκευτικά θέματα και τρόπους ενίσχυσης της συνεργασίας και του εποικοδομητικού διαλόγου μεταξύ των κοινοτήτων μας. Αυτός ο αδελφικός διάλογος χρησιμεύει ως ένας ανεκτίμητος οδηγός για την ανάπτυξη και περαιτέρω ισχυρών σχέσεων, τον αμοιβαίο σεβασμό και τη διαρκή διαθρησκευτική συνεργασία, χτίζοντας γέφυρες εμπιστοσύνης και αδελφότητας μεταξύ των κοινοτήτων μας”.
Και κατέληξε: “Επιβεβαιώνουμε την κοινή μας δέσμευση να συνεχίσουμε την πορεία που ενσάρκωσε με αξιοπρέπεια: την πορεία του διαλόγου, του αμοιβαίου σεβασμού και της υπηρεσίας προς την ανθρωπότητα, πέρα από τα σύνορα, τους πολιτισμούς και τις πεποιθήσεις”.
π. Ηλίας Μάκος
