Με ιδιαίτερη αναφορά στη σημασία της πίστης, του διαθρησκειακού διαλόγου και της ευθύνης των θρησκευτικών κοινοτήτων για την οικοδόμηση της ειρήνης, ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κ. Ιωάννης απηύθυνε χαιρετισμό στο Ευρωπαϊκό Περιφερειακό Φόρουμ του οργανισμού «Religions for Peace Europe», το οποίο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος «Shared Sacred Flourishing».
Στον χαιρετισμό του, ο Αρχιεπίσκοπος υπογράμμισε ότι η αναζήτηση του Ιερού αποτελεί διαχρονικό γνώρισμα της ανθρώπινης ύπαρξης και μπορεί να αποτελέσει γέφυρα ειρήνης, αμοιβαίου σεβασμού και αδελφοσύνης μεταξύ των ανθρώπων. Τόνισε, παράλληλα, ότι η πίστη δεν μπορεί ποτέ να χρησιμοποιείται ως αιτία διχασμού, μίσους ή βίας, αλλά καλείται να υπηρετεί την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την καταλλαγή και την κοινή προσφορά προς τον συνάνθρωπο.
Αναφερόμενος στην πνευματική παρακαταθήκη του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αναστασίου, επεσήμανε τη σημασία της «αναζήτησης του Υπερβατικού» ως μιας βαθιάς ανάγκης του ανθρώπου, ενώ υπογράμμισε ότι οι θρησκευτικές κοινότητες έχουν ιδιαίτερη ευθύνη να γίνουν ζωντανά παραδείγματα ειρήνης και συνύπαρξης.
Ακολουθεί ο χαιρετισμός του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας κ. Ιωάννου:
Αξιότιμοι εκπρόσωποι των θρησκευτικών κοινοτήτων,
Αξιότιμοι συμμετέχοντες,
Με βαθύ σεβασμό απευθύνω προς όλους σας αυτόν τον χαιρετισμό στη σημερινή διαθρησκειακή συνάντηση. Η παρουσία μας στον ίδιο χώρο δεν αποτελεί απλώς μια τυπική κοινή παρουσία εκπροσώπων διαφορετικών θρησκευτικών παραδόσεων. Αποτελεί δημόσια μαρτυρία ότι ο άνθρωπος μπορεί να παραμένει πιστός στη δική του πνευματική ταυτότητα και, ταυτόχρονα, να πλησιάζει τον άλλον με σεβασμό, κατανόηση και αγάπη. Αποτελεί επίσης υπενθύμιση ότι οι θρησκευτικές κοινότητες έχουν ιδιαίτερη ευθύνη να υπηρετούν την ειρήνη, να θεραπεύουν τις πληγές και να ενισχύουν τους δεσμούς μέσα στην κοινωνία.
Ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος αφιέρωσε σημαντικό μέρος του έργου του στον τομέα της μελέτης των θρησκειών σε εκείνο που, στον τίτλο ενός χαρακτηριστικού βιβλίου του, ονόμασε «αναζήτηση του Υπερβατικού». Αυτή η σύντομη φράση μεταφέρει μια βαθιά πραγματικότητα: σε κάθε εποχή, σε κάθε πολιτισμό και σε κάθε τόπο, ο άνθρωπος στρέφει το βλέμμα του πέρα από τα όρια του ορατού και πέρα από όσα προσφέρουν άμεσο όφελος. Αναζητά το Θείο, το Ιερό, το αιώνιο. Θέτει ερωτήματα για την προέλευσή του, για τον σκοπό της ζωής, για το νόημα του πόνου, για το μυστήριο του θανάτου και για την ελπίδα που μπορεί να υπερβεί τη φθορά.
Αυτή η αναζήτηση δεν αποτελεί περιττή πολυτέλεια ούτε δραστηριότητα αποκομμένη από την καθημερινή ζωή. Αποτελεί μια βαθιά πνευματική ανάγκη. Ταυτόχρονα, η αναζήτηση του Θεού δεν πρέπει ποτέ να μετατρέπεται σε αιτία σύγκρουσης, μίσους ή βίας. Το όνομα του Θεού δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για την ταπείνωση του ανθρώπου. Η πίστη δεν μπορεί να γίνεται εργαλείο αποκλεισμού, καλλιέργειας φανατισμού ή επιβολής εξουσίας πάνω στους άλλους.
Βεβαίως, ο τρόπος με τον οποίο κάθε θρησκευτική παράδοση προσεγγίζει το Ιερό διαφέρει. Υπάρχουν ουσιαστικές θεολογικές διαφορές, τις οποίες ούτε είναι έντιμο ούτε ωφέλιμο να αγνοούμε. Ο αληθινός διάλογος δεν απαιτεί να αποδυναμώσουμε την πίστη μας, να σιωπήσουμε για τις πεποιθήσεις μας ή να δημιουργήσουμε μια τεχνητή ομοιομορφία. Ας προσπαθήσουμε όμως η αναζήτηση του Ιερού να αναδείξει όχι όσα ενδέχεται να μας χωρίζουν, αλλά την ευθύνη που έχουμε να ζούμε ως αδελφοί.
Υπάρχουν αξίες που δεν πρέπει να θυσιάζονται στο όνομα καμίας διαφοράς: η ειρήνη, η αγάπη, η κατανόηση και ο σεβασμός προς κάθε ανθρώπινη ύπαρξη. Ο άνθρωπος δεν είναι μέσο για την εξυπηρέτηση ιδεολογικών, πολιτικών ή ακόμη και θρησκευτικών σκοπών. Είναι πρόσωπο με μοναδική και ανεπανάληπτη αξία. Η ζωή, η ελευθερία και η αξιοπρέπειά του αποτελούν αδιαπραγμάτευτα στοιχεία μιας δίκαιης κοινωνίας. Κανένα επιχείρημα δεν μπορεί να δικαιολογήσει την περιφρόνηση, την κακομεταχείριση ή την εξόντωση του άλλου.
Εμείς που εκπροσωπούμε θρησκευτικές κοινότητες έχουμε, σε αυτό το σημείο, ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη. Δεν αρκεί να απευθύνουμε γενικές εκκλήσεις για ειρήνη. Είμαστε οι πρώτοι που καλούμαστε να γίνουμε παραδείγματα ειρήνης. Ο λόγος μας, οι αποφάσεις μας και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε εκείνους που διαφέρουν από εμάς πρέπει να μαρτυρούν ότι η πίστη μπορεί να απελευθερώνει τον άνθρωπο από τον φόβο και την προκατάληψη. Οι κοινότητές μας πρέπει να είναι τόποι όπου ο άνθρωπος μαθαίνει όχι μόνο να υπερασπίζεται τη δική του ταυτότητα, αλλά και να σέβεται την ταυτότητα και την αξιοπρέπεια του άλλου.
Η ειρήνη, τελικά, δεν είναι απλώς η απουσία ένοπλης σύγκρουσης. Είναι ένα καθημερινό έργο δικαιοσύνης, αμοιβαίας εμπιστοσύνης και συμφιλίωσης. Χτίζεται όταν αποφεύγουμε τον λόγο που πληγώνει, όταν υπερασπιζόμαστε εκείνον που αδικείται, όταν δεν επιτρέπουμε να κατηγορείται μια ολόκληρη κοινότητα για την πράξη ενός ανθρώπου και όταν αρνούμαστε να μετατρέψουμε τον φόβο σε συλλογική προκατάληψη.
Ο ασφαλέστερος δρόμος στον οποίο μπορούμε να βαδίσουμε μαζί είναι η συγκεκριμένη διακονία προς τον άνθρωπο. Διότι, πριν από κάθε άλλη ιδιότητα, όλοι είμαστε άνθρωποι. Όλοι γνωρίζουμε την ανάγκη, την ασθένεια, τη μοναξιά, την ανασφάλεια, τον πόνο και, τελικά, το μυστήριο του θανάτου.
Αυτή η συνεργασία δεν καταργεί τις θεολογικές μας διαφορές. Τις τοποθετεί μέσα σε ένα πλαίσιο ωριμότητας και αμοιβαίου σεβασμού. Μπορούμε να διαφωνούμε χωρίς να μισούμε ο ένας τον άλλον. Μπορούμε να μαρτυρούμε την πίστη μας χωρίς να προσβάλλουμε. Μπορούμε να συνεργαζόμαστε χωρίς να συγχέουμε τις παραδόσεις μας. Και μπορούμε να υπηρετούμε από κοινού τον άνθρωπο, διότι αναγνωρίζουμε ότι ο πόνος δεν έχει θρησκεία και ότι η ανάγκη δεν γνωρίζει σύνορα.
Η ιδιαίτερη ιστορική εμπειρία της Αλβανίας μάς προσφέρει πολύτιμα διδάγματα. Ο λαός μας γνώρισε εποχές κατά τις οποίες έγιναν προσπάθειες να εξαλειφθεί από την κοινωνία κάθε αναφορά στον Θεό και να καταπιεστεί βίαια η θρησκευτική συνείδηση. Γνώρισε όμως και τη δύναμη της αναγέννησης, της ειρηνικής συνύπαρξης και της συνεργασίας μεταξύ των θρησκευτικών κοινοτήτων. Αυτή την κληρονομιά έχουμε καθήκον όχι μόνο να διαφυλάξουμε, αλλά και να εμβαθύνουμε, ώστε οι νέες γενιές να μη γνωρίσουν ποτέ τον φόβο, τη μισαλλοδοξία ή τη βία στο όνομα της πίστης.
