Μέσα στην κατανυκτική πορεία της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής φθάνουμε και φέτος στην Παρασκευή του Ακαθίστου Ύμνου.
Μία στάση για τον κάθε πιστό ενίσχυσης και παρηγοριάς. Η εποχή που διανύουμε χαρακτηρίζεται από ένταση και βαθιά ανησυχία. Οι πολεμικές συρράξεις στη Μέση Ανατολή, η αστάθεια στις διεθνείς σχέσεις και η γενικότερη αβεβαιότητα που απλώνεται στις κοινωνίες δημιουργούν ένα κλίμα προβληματισμού για το μέλλον. Οι λαοί παρακολουθούν με αγωνία τις εξελίξεις. Η ανθρώπινη ζωή που δεν υπολογίζεται, μοιάζει συχνά να δοκιμάζεται από τον φόβο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον η Εκκλησία δεν παύει να υψώνει τον λόγο της ελπίδας. Δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις αλλά καλλιεργεί πίστη και εμπιστοσύνη στον Χριστό. Αυτή η ελπίδα εκφράζεται με ιδιαίτερο τρόπο μέσα στον Ακάθιστο Ύμνο, όπου υμνείται η Παναγία, η Κυρία των Αγγέλων και η Μητέρα των ανθρώπων.
Το κείμενο αυτό κατέχει ξεχωριστή θέση στην υμνολογική παράδοση της Εκκλησίας και στις καρδιές των πιστών. Δεν αποτελεί μόνο ένα αριστούργημα εκκλησιαστικής ποίησης αλλά μια θεολογική μαρτυρία για το μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Λόγου του Θεού. Χρονικά μας μεταφέρει στη στιγμή του Ευαγγελισμού, όταν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ εισέρχεται στο ταπεινό σπίτι της Ναζαρέτ και αναγγέλλει στην Παρθένο Μαρία το χαρούμενο μήνυμα. Εκείνη τη στιγμή αρχίζει να πραγματοποιείται το σχέδιο της σωτηρίας του ανθρώπου. Όπως διακηρύσσει το Ευαγγέλιο «Θα συλλάβεις και θα γεννήσεις υιό και θα τον ονομάσεις Ιησού»¹. Η ενανθρώπηση του Χριστού γίνεται η αρχή μιας νέας δημιουργίας.
Ο υμνογράφος εκφράζει αυτο ακριβώς το μυστήριο με λόγια που προκαλούν θαυμασμό και δέος. Ο Θεός που δημιούργησε τον κόσμο κατέρχεται μέσα στην ιστορία και κατοικεί στη μήτρα της Θεοτόκου. Η θεία συγκατάβαση γίνεται η απαρχή της σωτηρίας. Ο Άγιος Αθανάσιος ο Μέγας τονίζει ότι το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος έγινε άνθρωπος για να ανακαινίσει την ανθρώπινη φύση². Με την ενανθρώπηση ο Άναρχος πλησιάζει τον άνθρωπο και του ανοίγει τον δρόμο προς τη σωτηρία και την αγιότητα. Το γεγονός αυτό αποτελεί το κέντρο της χριστιανικής πίστεως και της πνευματικής ζωής.
Η Θεοτόκος γίνεται ο ζωντανός Ναός στον οποίο κατοικεί ο ίδιος ο Θεός. Με την ταπείνωση και την υπακοή της συνεργάζεται στο σχέδιο της σωτηρίας. Ο Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων επισημαίνει ότι μέσω της Παρθένου ο Θεός εισήλθε στον κόσμο για να θεραπεύσει την ανθρώπινη φύση³. Η γυναίκα αυτή γίνεται η νέα αρχή της ανθρωπότητας και η Μητέρα της ελπίδας για ολόκληρη την κτίση μετά τη φυγή των πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο.
Εδώ, να διευκρινίσουμε ότι ο Ακάθιστος Ύμνος δεν είναι μόνο θεολογία αλλά και ζωντανή προσευχή της Εκκλησίας. Οι χριστιανοί στέκονται όρθιοι και επαναλαμβάνουν το «Χαῖρε», εκφράζοντας ευγνωμοσύνη προς τη Θεοτόκο. Μέσα στους αιώνες τα λόγια αυτά συνόδευσαν το πλήρωμα της Εκκλησίας σε δύσκολες στιγμές και σε περιόδους κινδύνου. Ο Άγιος Γερμανός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως γράφει ότι η Παναγία αποτελεί προστασία και ελπίδα των πιστών⁴. Γι’ αυτό και η Εκκλησία τόσα χρόνια συνεχίζει να καταφεύγει στη μεσιτεία της και να υμνεί την παρουσία της μέσα στη ζωή των πιστών.
Στη δική μας εποχή, όπου ο κόσμος βιώνει φόβο, απαισιοδοξία και νέες συγκρούσεις, το μήνυμα αυτής της ακολουθίας αποκτά ιδιαίτερη αξία. Η ιστορία είναι γεμάτη στις σελίδες της από εντάσεις και αβεβαιότητα. Η Εκκλησία όμως υπενθυμίζει ότι ο Χριστός δεν εγκαταλείπει τον κόσμο. Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης διδάσκει ότι η ενανθρώπηση του Χριστού αποτελεί την αρχή της ανακαινίσεως της δημιουργίας⁵. Εκεί όπου οι άνθρωποι βλέπουν σκοτάδι και θάνατο η πίστη ανακαλύπτει φώς και ζωή.
Από τον Ακάθιστο Ύμνο ας συγκρατήσουμε φέτος δύο πολύτιμα στοιχεία.
Το πρώτο είναι ότι μέσα στην ταραχή του κόσμου η Εκκλησία συνεχίζει να υμνεί τον Χριστό και να εμπιστεύεται την πρόνοιά Του.
Το δεύτερο είναι ότι η πίστη γεννά ελπίδα. Ο Θεός που έγινε άνθρωπος παραμένει πάντοτε παρών μέσα στην ιστορία και οδηγεί τον κόσμο προς την σωτηρία.
Η Υπεραγία Θεοτόκος, ας σκεπάζει τον κόσμο με τη μητρική της προστασία και ας χαρίζει ειρήνη στις ταραγμένες περιοχές της γης. Ας ενισχύει τους ανθρώπους που δοκιμάζονται και ας γεμίζει τις καρδιές όλων με πίστη, ελπίδα και εμπιστοσύνη στον Θεό. Μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο αβεβαιότητα, το «Χαῖρε» της Εκκλησίας ας γίνεται κήρυγμα χαράς που θα αναζωογονεί την πίστη και την πορεία μας.
Ο Μητροπολίτης Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας Ειρηναίος
Παραπομπές:
1. Λουκ. 1,31
2. Αθανάσιος Μέγας, Περί Ενανθρωπήσεως του Λόγου, PG 25
3. Κύριλλος Ιεροσολύμων, Κατηχήσεις, PG 33
4. Γερμανός Κωνσταντινουπόλεως, Λόγος εις την Θεοτόκον, PG 98
5. Γρηγόριος Νύσσης, Περί της γεννήσεως του Χριστού, PG 46
