Σήμερα, 2 Αυγούστου 2025, συμπληρώνονται 33 χρόνια από την ενθρόνιση του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αναστασίου ως Προκαθημένου της Ορθοδόξου Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Αλβανίας, γεγονός που αποτέλεσε σταθμό για την αναγέννηση της Ορθοδοξίας στη χώρα μετά από δεκαετίες διώξεων.
Η αποστολή του ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1991, όταν, ως Πατριαρχικός Έξαρχος, ανέλαβε την ευθύνη αποκατάστασης μιας Εκκλησίας που είχε αποδεκατιστεί από τον πιο σκληρό αθεϊστικό διωγμό παγκοσμίως. Οι πρώτες του λέξεις στην κατεστραμμένη χώρα ήταν «Krishti u Ngjall!» («Χριστός Ανέστη!»), φράση που εξελίχθηκε σε σύμβολο της πνευματικής και κοινωνικής ανάστασης.
Η εκλογή του στις 24 Ιουνίου 1992 συνοδεύτηκε από πολιτικές εντάσεις, καθώς η τότε κυβέρνηση της Αλβανίας εξέφρασε αντιρρήσεις ως προς τη σύνθεση της Ιεράς Συνόδου. Η ενθρόνισή του στις 2 Αυγούστου 1992 πραγματοποιήθηκε εν μέσω εθνικιστικών αντιδράσεων, σηματοδοτώντας την απαρχή ενός δύσκολου αλλά γόνιμου έργου.
Κατά τη διάρκεια της ποιμαντορίας του, καταγράφηκε σημαντική πρόοδος στην ανοικοδόμηση της εκκλησιαστικής ζωής στη χώρα. Εγκαινιάστηκαν 150 νέοι ναοί, αναστηλώθηκαν 60 μνημεία και επισκευάστηκαν 160 εκκλησίες. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη δημιουργία εγχώριου κλήρου, με 168 νέους ιερείς να αποφοιτούν από τη Θεολογική Ακαδημία που ιδρύθηκε στα Τίρανα.
Παράλληλα, αναπτύχθηκε ευρύ κοινωνικό και ανθρωπιστικό έργο, με δράσεις που περιλάμβαναν την ίδρυση σχολείων, τη λειτουργία του διαγνωστικού κέντρου «Ευαγγελισμός» και την παροχή βοήθειας σε κρίσιμες περιόδους, όπως η εσωτερική κρίση του 1997 και ο πόλεμος του Κοσόβου το 1999.
Η συμβολή του στον διαθρησκειακό διάλογο, την ειρηνική συνύπαρξη και τη σταθερότητα στα Βαλκάνια αναγνωρίστηκε διεθνώς, οδηγώντας και στην υποψηφιότητά του για το Νόμπελ Ειρήνης το 2000.
Η επέτειος της ενθρόνισής του λειτουργεί ως υπενθύμιση του ρόλου της πίστης και της προσφοράς σε περιόδους κρίσης, και της δυνατότητας της Εκκλησίας να επιτελέσει ουσιαστικό έργο σε πνευματικό, κοινωνικό και εθνικό επίπεδο.
